welk vertelpespectief je kiest betekent door wiens ogen je kijkt, ik-perspectief, jij-perspectief, hij-perspectief, eerste persoon, derde persoon, alwetende verteller bijvoorbeeld

Vanuit welk perspectief schrijf je je boek of verhaal?

Een vertelperspectief is eigenlijk het personage waaruit het verhaal verteld wordt. Zie het als een camera als het ware, die filmt. Die camera is je perspectief. Er zijn verschillende perspectieven zoals: alwetend, vanuit de eerste persoon (ik-perspectief), vanuit de tweede persoon (jij-perspectief) en vanuit de derde persoon (hij/zij-perspectief).

Welk perspectief past het beste bij mijn verhaal?

De vraag vanuit welk perspectief je het beste kan schrijven kun je maar beter zo vroeg mogelijk in je schrijfproces beantwoorden: anders moet je heel veel herschrijven. Als je oefent met alle perspectien maak je ze eigen. Als je erover twijfelt, betekent dat misschien dat je nog niet alle perspectieven even vaak gebruikt hebt, of onder de knie hebt. Zodra je namelijk meerdere boeken en verhalen hebt geschreven (en of gepubliceerd) raak je er vertrouwd mee en léér je wat er beter bij je verhaal past. Daar gaat het uiteindelijk om: hoe krijg je het verhaal dat je aan de lezer wilt vertellen het beste overgebracht.

Welke perspectieven zijn er?

  1. Alwetend perspectief: deze verteller hangt als ‘God’ boven de wereld en overziet en weet alles. De verteller speelt zelf geen rol in het verhaal. Volgens Wikipedia is dit het oudst gehanteerde perspectief. Het voordeel van dit perspectief is dat de verteller alles weet en daardoor het verhaal ‘slim’ kan vertellen door veel spanning op te bouwen, door dingen te zeggen als: ‘Toen wist Pietje nog niet wat er komen zou.’ én dus spanning op te bouwen door informatie achter te houden.
  2. Eerste persoon (ik-perspectief): deze verteller vertelt het verhaal vanuit zijn of haar ogen. Als je schrijft vanuit een ik-perspectief moet je heel goed weten wat je personage zou doen, denken of zien. Je moet door de ogen van je personage kunnen kijken en door de hersenen van je personage kunnen denken. In mijn boek ‘Niemand zoals hij‘ heeft opa Pieter een teldwang en telt alles tot drie, hij ziet daardoor de wereld heel anders dan ik. Ook kon ik vanuit zijn perspectief geen vergelijking maken met bijvoorbeeld social media en ook zijn woordenschat is anders.
    1. Een voorbeeld van een speciaal ik-perspectief is de dagboekvorm.
  3. Tweede persoon (jij-perspectief): dit perspectief wordt niet veel gebruikt, maar soms erg succesvol, omdat het je als lezer op een bepaalde manier óók aanspreekt. Een voorbeeld van een prachtig boek dat geschreven is vanuit jij-perspectief (tweede persoon) is Julian Barnes – Het enige verhaal.
  4. Derde persoon (hij/zij-perspectief of personaal perspectief): dit is het ik-perspectief, maar vanuit een iets grotere afstand, alsof er als het ware niet een camera ín het personage staat (ik-perspectief) maar erachter. Ook vanuit dit perspectief kun je alleen schrijven wat je personage ziet, denkt en ervaart, maar houd er rekening mee dat ook de lezer de grotere afstand voelt. Een boek geschreven vanuit de derde persoon enkelvoud, vooral in combinatie met de onvoltooid verleden tijd, wordt de “zachte methode” genoemd, waarbij de lezer zich gemakkelijk identificeert met het personage.

Afwisselende perspectieven

Het kan zijn dat ieder hoofdstuk vanuit een ander of afwisselend perspectief verteld wordt. Zo schreef ik mijn debuutroman ‘Niemand zoals hij‘ vanuit een ik-perspectief in dagboekfragmenten en vanuit een ander personage juist in de derde persoon.

Ook thrillerschrijver Samantha Stroombergen doet dit erg slim door in haar debuut ‘De witte kamer’ (won de Gouden strop) telkens als het spannend wordt naar een ander perspectief te switchen.

Meer over het schrijven van een boek + schrijftool 👇


✔️ No-nonsense ebook voor beginnende schrijver.
✔️ Unieke kennis over schrijfgewoonte, leer je hersens optimaal gebruiken m.b.v. een Nobelprijswinnaar en andere theorieën.
✔️ Inclusief mijn geheime schrijftool Mastersheet ✨ voor o.a. plot-, proefpersoon- en personagemanagement.

137 pagina’s, 10 jaar schrijfervaring en wetenschappelijke kennis in één boek. NU: 50% lanceringskorting!

Je leert het belangrijkste om een boek te schrijven: een schrijfgewoonte opbouwen. Je denkt je plot uit en schept personages. Wanneer je herschrijft weet jij straks hoe je je hersenen optimaal gebruikt en welke werkwijze uitgeverijen hanteren. Met de schrijftool organiseer je alles: van to do’s tot proeflezers.

HANDBOEK + SCHRIJFTOOL✍️ Je boek schrijven & schrijver worden